cenypaliw.fyi cenypaliw.fyiSprawdziliśmy, jak od stycznia 2020 do sierpnia 2026 zmieniała się różnica między kosztem ropy a ceną paliwa w hurcie. Najczęściej decydowały o niej wojny, embarga i obawy o dostępność paliwa. Kalendarz wyborczy wyraźnie zaznaczył się raz.
Sprawdziliśmy dla każdego dnia od stycznia 2020 roku, jaka część hurtowej ceny litra paliwa zostaje po odjęciu podatków i kosztu ropy. To wskaźnik marży rafineryjno-hurtowej. Pomaga porównywać okresy, ale nie jest ani pełną ceną paliwa, ani zyskiem Orlenu, ani marżą stacji.
Za rządów PO/KO średnia marża jest o 17 groszy wyższa niż przez całe cztery lata PiS. Jednak po zawężeniu porównania do okresu od inwazji Rosji na Ukrainę średnia za PiS rośnie do 1,55 zł/l — poziomu, którego później nie było. Rekord pojedynczego dnia również przypadł na ten okres: 2,50 zł/l na początku czerwca 2022. Za obecnej władzy szczyt wyniósł 2,34 zł/l, w sierpniu 2026, po eskalacji Iran–Izrael.
Wniosek: sama średnia z okresu mówi przede wszystkim, jakie wydarzenia rynkowe w nim wystąpiły, a nie kto wtedy rządził. Po 2022 roku wojna i ograniczenia dostaw podniosły marże na całym świecie. Szerzej wyjaśniamy ten mechanizm w tekście dlaczego paliwo jest drogie.
Czerwone tło: rządy PiS. Niebieskie: PO/KO. Strzałki: wydarzenia rynkowe. Kropki: wybory.
Wykres pokazuje wskaźnik marży, a nie bezpośrednio cenę na stacji. Przewijaj kółkiem, aby przybliżać; przeciągaj, aby przesuwać oś czasu. Odczyt podaje marżę w zł/l i w USD/bbl.
Jedna linia na wykresie to wskaźnik opłacalności przerobu ropy, znany w branży jako crack spread 3-2-1. W uproszczeniu: z trzech baryłek ropy powstają około dwie baryłki benzyny i jedna diesla. Dlatego benzynę liczymy z wagą dwóch trzecich, a diesel z wagą jednej trzeciej.
Dla każdego paliwa od ceny hurtowej netto Orlenu odejmujemy podatki zawarte w hurcie — akcyzę, opłatę paliwową i emisyjną — oraz koszt ropy Brent przeliczony na złote za litr. Otrzymujemy część ceny związaną z przerobem ropy i hurtową sprzedażą paliwa. Nie obejmuje ona marży stacji, czyli osobnej warstwy doliczanej przy sprzedaży detalicznej. To także nie jest „modelowa marża rafineryjna” publikowana przez Orlen w USD za baryłkę.
Dwa ważne zastrzeżenia. Do porównania używamy ropy Brent, choć do początku 2023 roku Orlen kupował część ropy rosyjskiej taniej. Dlatego sam poziom wskaźnika jest przybliżony, ale jego zmiany w czasie pozostają użyteczne. Nasza seria jest też zwykle o około 20–25 USD/bbl wyższa niż publikowane rynkowe cracki, ponieważ cena hurtowa zawiera dodatkowe koszty, m.in. biokomponenty, logistykę i zapasy obowiązkowe. Najlepiej porównywać więc momenty wzrostów i spadków, a nie wartości z różnych metod liczenia.
Dla każdego głośnego wydarzenia z lat 2020–2026 porównaliśmy średnią marżę z 30 dni przed i 30 dni po. Wzorzec jest wyraźny: marża rośnie przede wszystkim wtedy, gdy rynek obawia się, że ropy lub paliwa będzie mniej.
| Wydarzenie | 30 dni przed | 30 dni po | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Pandemia COVID (11.03.2020) | 0,72 zł/l | 0,69 zł/l | ≈ bez zmian |
| Inwazja Rosji na Ukrainę (24.02.2022) | 0,91 zł/l | 1,35 zł/l | +48% |
| Fuzja Orlen–Lotos (1.08.2022) | 1,93 zł/l | 1,73 zł/l | −10% |
| Embargo UE na ropę z Rosji (5.12.2022) | 1,91 zł/l | 2,20 zł/l | +15% |
| Embargo UE na diesel (5.02.2023) | 1,57 zł/l | 1,43 zł/l | −9% |
| Rosja wstrzymuje Przyjaźń (25.02.2023) | 1,52 zł/l | 1,48 zł/l | ≈ bez zmian |
| Wybory parlamentarne (15.10.2023) | 0,49 zł/l | 0,98 zł/l | +100% |
| Zamknięcie cieśniny Ormuz (1.03.2026) | 1,14 zł/l | 1,71 zł/l | +50% |
| Eskalacja Iran–Izrael (8.06.2026) | 1,82 zł/l | 1,80 zł/l | ≈ bez zmian |
Kilka wyników może zaskakiwać. Pandemia prawie nie zmieniła marży: ceny hurtowe i ropa spadały wtedy podobnie. Fuzja z Lotosem także nie podniosła jej od razu; w sierpniu 2022 wskaźnik był już bardzo wysoki, a po fuzji lekko spadł. Koncentracja rynku może mieć znaczenie w dłuższym okresie, ale nie widać jej jako natychmiastowego skoku na tym wykresie.
Po inwazji Rosji na Ukrainę marża wyraźnie wzrosła. W miesiąc po 24 lutego 2022 była o 48% wyższa, a szczyt całej serii — 2,50 zł/l — przypadł na 2 czerwca 2022. Grudniowe embargo na rosyjską ropę przyniosło drugi impuls zimą 2022/23. Lutowe embargo na diesel nie wywołało kolejnego wzrostu, ponieważ rynek uwzględnił jego skutki wcześniej. Wstrzymanie ropociągu Przyjaźń miało niewielki efekt, bo Orlen korzystał już z ropy spoza Rosji, a rabat na rosyjską ropę wygasał.
W tym zestawieniu jest jednak jeden wiersz, który nie pasuje do wzorca, i to najmocniejszy na całej liście. Nie jest to embargo ani wojna. To wybory.
Minimum całej serii wypada 17 dni przed głosowaniem. Miesiąc po wyborach marża jest dwa razy wyższa.
Latem i jesienią 2023 roku ropa drożała, a Orlen mimo to ścinał ceny hurtowe. Marża zjeżdżała tygodniami, aż na przełomie września i października dotknęła 0,34 zł/l, najniższego poziomu w całej serii 2020–2026. Nic podobnego nie wydarzyło się ani wcześniej, ani później: poprzedni rekord dna, 0,48 zł/l, padł w covidowym dołku w maju 2020, gdy popyt na paliwo dosłownie stanął. Skutki było widać gołym okiem: paliwo w Polsce było wyraźnie tańsze niż u sąsiadów, media opisywały przygraniczne „tankowanie zakupowe”, a na części stacji brakowało wtedy paliwa.
15 października Polacy poszli do urn. Średnia marża z 30 dni przed głosowaniem to 0,49 zł/l, a z 30 dni po — 0,98 zł/l. W listopadzie i grudniu 2023 średnia wynosiła już 1,19 zł/l. To podwojenie w miesiąc, bez widocznego w danych równoległego szoku dotyczącego dostępności ropy lub paliwa.
Wykres nie wskazuje, kto podjął decyzję ani czy wydano jakiekolwiek polecenie. Pokazuje jednak dwie rzeczy: jesienią 2023 ta część ceny hurtowej paliwa spadła do poziomu niespotykanego w pozostałej części 6,5-letniej serii, a po wyborach szybko wróciła do wcześniejszych poziomów. W samych danych nie widać równoległego rynkowego wydarzenia, które wyjaśniałoby tak dużą zmianę.
Kontrola: przy trzech pozostałych ogólnokrajowych głosowaniach z tego okresu, prezydenckich w lipcu 2020, europejskich w czerwcu 2024 i prezydenckich w czerwcu 2025, nie widać ani przedwyborczego dołka, ani powyborczego odbicia (największy ruch to 10-procentowy dryf w dół po eurowyborach, czyli w przeciwną stronę). Kalendarz wyborczy sam z siebie marży nie rusza. Ruszył ją dokładnie raz, przy tych wyborach, w których stawką była władza właściciela koncernu.
Za obecnej władzy również pojawiła się wysoka fala marży. Zamknięcie cieśniny Ormuz 1 marca 2026 podniosło ją z 1,14 do 1,71 zł/l w miesiąc, czyli o połowę — podobnie jak po lutym 2022. Czerwcowa eskalacja Iran–Izrael nie przyniosła kolejnego skoku, ponieważ rynek uwzględniał ryzyko już od marca. Wskaźnik rósł jednak dalej i 4 sierpnia 2026 sięgnął 2,34 zł/l, najwyższego poziomu w tym okresie. Dla diesla padł w 2026 rekord całej serii.
Rząd obniżał w tym czasie VAT i przejściowo akcyzę w ramach programu CPN. To może obniżać cenę na stacji, lecz nie zmienia omawianego wskaźnika marży. Najprostszy wniosek z danych jest taki, że na jego poziom najmocniej wpływają konflikty, embarga i ryzyko ograniczenia dostaw. Wyraźnym wyjątkiem na wykresie pozostaje okres kampanii wyborczej w 2023 roku.
To wskaźnik pokazujący różnicę między kosztem ropy a ceną paliwa w hurcie po odjęciu podatków. Nie jest pełną ceną paliwa ani zyskiem Orlenu. Liczymy go na podstawie benzyny i diesla; marża stacji to osobna warstwa doliczana przy sprzedaży detalicznej i tej analizy nie obejmuje.
Zależy od porównywanego okresu: 1,13 zł/l średnio za całe rządy PiS, 1,30 zł/l za PO/KO, ale od inwazji na Ukrainę średnia za PiS wynosi 1,55 zł/l. Najsilniej na wskaźnik wpływa ryzyko ograniczenia dostaw ropy lub paliwa.
Spadła do 0,34 zł/l, minimum całej serii 2020–2026, 28 września, czyli 17 dni przed głosowaniem. Średnia z 30 dni przed wyborami to 0,49 zł/l, z 30 dni po: 0,98 zł/l. Przy trzech innych ogólnokrajowych głosowaniach (2020, 2024, 2025) nie było przedwyborczego dołka ani powyborczego odbicia.
To inny sposób liczenia. Modelowa marża Orlenu jest liczona w USD za baryłkę na wyjściu z rafinerii. Nasza seria opiera się na cenach hurtowych w zł/l, więc uwzględnia też m.in. logistykę, biokomponenty i zapasy obowiązkowe. Porównujemy dlatego kierunek zmian, a nie same wartości.
Wysoka marża nie oznacza jeszcze, że paliwo następnego dnia zdrożeje o tyle samo. Sprawdzaj hurtowe ceny Orlenu, szacunkowe ceny na stacjach i prognozę „tankować czy czekać?” – aktualizowane codziennie.
Aktualne ceny paliw → Ceny paliw na jutroCodzienne ceny hurtowe Orlenu, prognoza AI i sygnał „tankować czy czekać?” – a w Poradniku strategia oszczędzania na cały rok.